Cách nuôi gà con: úm, ăn uống và lỗi thường gặp

Gà con khỏe bắt đầu từ môi trường ổn định

Cách nuôi gà con dễ hiểu nhất là giữ đúng năm việc ngay từ đầu: có vùng úm đủ ấm nhưng không quá nóng, tránh gió lùa, nền luôn khô và không trơn, thức ăn dành cho gà con luôn dễ tiếp cận, nước sạch luôn có sẵn. Sau đó nhìn cách cả đàn phân bố, ăn uống và vận động để chỉnh môi trường từng ngày.

Nuôi gà con khó nhất ở giai đoạn nào?

Những ngày và tuần đầu là giai đoạn cần để mắt nhiều nhất vì gà con chưa tự điều chỉnh thân nhiệt tốt như gà lớn. Chúng cũng dễ bị ảnh hưởng khi nền ẩm, gió lùa, máng nước không phù hợp hoặc thức ăn nằm quá xa vùng ấm.

Vì vậy, người mới không cần bắt đầu bằng thật nhiều thuốc hay phụ gia. Hãy bắt đầu bằng môi trường: ấm vừa đủ, khô, sạch, dễ ăn và dễ uống. Khi phần nền này ổn, việc quan sát đàn sẽ rõ ràng hơn rất nhiều.

Chuẩn bị quây úm trước khi gà về

Quây úm nên được chuẩn bị và kiểm tra trước khi nhận gà. Làm sẵn giúp mình biết nguồn sưởi có hoạt động ổn không, nền có bị gió tạt hay thấm nước không và máng đã được bố trí thuận tiện chưa.

1. Chọn khu khô và tránh gió lùa trực tiếp. Không cần bịt kín hoàn toàn; mục tiêu là có không khí nhưng không để luồng gió lạnh thổi thẳng qua đàn.
2. Lót nền hút ẩm và không trơn. Dùng vật liệu phù hợp, sạch, ít bụi; thay phần ướt khi cần.
3. Lắp nguồn sưởi chắc chắn. Không để bóng hoặc thiết bị nhiệt có thể rơi xuống chất độn hay vật dễ cháy.
4. Đặt máng ăn, máng nước gần vùng ấm nhưng không ngay dưới điểm nóng nhất. Gà phải tìm được thức ăn và nước mà không cần rời xa vùng dễ chịu quá lâu.
5. Chạy thử trước khi thả gà. Đo nhiệt ở đúng tầm của gà con, không đo ở ngang tầm người đứng.

Nhiệt độ úm gà con: dùng con số để bắt đầu, dùng hành vi đàn để điều chỉnh

Với úm nhân tạo, một mốc tham khảo thường dùng cho tuần đầu là khoảng 32–35°C ở tầm gà, ngay vùng dưới nguồn sưởi. Sau đó có thể giảm dần khoảng 3°C mỗi tuần khi gà lớn hơn và mọc lông nhiều hơn. Đây là mốc tham khảo chứ không phải lý do để cố giữ cả quây ở cùng một nhiệt độ.

Cách bố trí tốt là tạo một vùng ấm và vẫn có khoảng mát hơn để gà tự di chuyển. Nếu cả quây đều quá nóng, đàn không có chỗ tránh. Nếu chỉ có một điểm rất nhỏ đủ ấm, gà lại dễ chen chúc.

Gà con mới về nên cho uống và ăn thế nào?

Khi gà đã vào quây và ổn nhiệt, cần giúp đàn sớm nhận ra vị trí nước và thức ăn. Với đàn nhỏ, có thể nhẹ nhàng chạm mỏ một vài con vào nước để chúng nhận biết máng, sau đó quan sát xem cả đàn có tìm được nước hay không.

Nước sạch phải luôn có sẵn

Máng nước cho gà con nên thấp vừa đủ để uống nhưng không quá sâu khiến con nhỏ dễ bước hẳn vào trong. Nếu máng làm ướt vùng nền quanh đó liên tục, cần chỉnh ngay vị trí hoặc loại máng thay vì chỉ thay chất độn.

Dùng thức ăn dành cho gà con

Khẩu phần khởi đầu dành cho gà con được thiết kế cho giai đoạn tăng trưởng sớm. Không nên dùng cám gà đẻ làm thức ăn chính cho gà con chỉ vì trong nhà đang có sẵn, vì khẩu phần gà đẻ được xây dựng cho một giai đoạn sinh lý khác.

Trong những ngày đầu, điều quan trọng là gà dễ thấy và dễ tiếp cận thức ăn. Khi đàn đã quen máng, có thể chuyển dần sang cách bố trí máng phù hợp hơn để giảm rơi vãi.

Có cần cho gà con ăn nhiều bữa nhỏ?

Điều cần đảm bảo là thức ăn phù hợp luôn sẵn để đàn gà con có thể ăn nhiều lần trong ngày. Với mô hình nhỏ, mình có thể kiểm tra và bổ sung lượng vừa phải nhiều lần để thức ăn không nằm quá lâu, bị ẩm hoặc lẫn nhiều chất độn.

Không cần cố biến việc cho ăn thành một lịch cứng giống nhau cho mọi đàn. Hãy nhìn xem thức ăn có bị hết quá lâu, có bị rơi vãi nhiều hay một nhóm gà có khó tiếp cận máng hay không.

Gà con có mẹ và gà con không có mẹ khác nhau ở điểm nào?

Gà mẹ cung cấp nguồn ấm tự nhiên và dẫn con tìm thức ăn, nước, chỗ nghỉ. Tuy vậy, người nuôi vẫn cần một khu vực khô, an toàn, thức ăn phù hợp cho gà con và nước đặt gần để cả mẹ lẫn con dễ tiếp cận.

Với gà con không có mẹ, người nuôi phải thay phần việc giữ ấm bằng quây úm và nguồn sưởi nhân tạo. Vì thế việc quan sát nhiệt, nền và hành vi đàn trở nên quan trọng hơn.

Dù theo cách nào, gà con còn nhỏ không nên bị phụ thuộc hoàn toàn vào việc tự kiếm thức ăn ngoài vườn. Giai đoạn đầu vẫn cần khẩu phần phù hợp và được bảo vệ tốt trước thời tiết, động vật khác và các nguy cơ trong môi trường.

Cách chăm gà con theo từng giai đoạn

Khi nào có thể cho gà con ra ngoài?

Không có một ngày duy nhất đúng cho mọi đàn. Khả năng ra ngoài phụ thuộc mức độ mọc lông, nhiệt độ thực tế, mưa gió, giống gà và mức thích nghi của đàn. Một con số về tuổi chỉ có ý nghĩa khi đặt cạnh điều kiện môi trường.

Cách dễ kiểm soát hơn là cho làm quen dần vào lúc thời tiết thuận, thời gian ngắn trước rồi tăng dần. Nếu đàn còn co cụm, bị lạnh hoặc nền ngoài ướt, chưa có lý do gì phải ép chúng ở ngoài chỉ vì “đã đủ tuổi”.

Nếu mục tiêu sau này là nuôi có bãi thả, phần bố trí sân, hàng rào và quản lý đàn ngoài trời được nói kỹ hơn trong bài nuôi gà thả vườn.

Gà con nuôi để lấy thịt và gà con nuôi làm gà đẻ có giống nhau không?

Giai đoạn đầu đều cần nền tảng giống nhau: nhiệt, nước, thức ăn, vệ sinh và theo dõi đàn. Nhưng sau đó mục tiêu nuôi bắt đầu khác.

Gà nuôi lấy thịt sẽ được quản lý theo hướng phát triển thể trạng và độ đồng đều của đàn. Nếu đây là mục tiêu của mình, có thể đi tiếp sang bài nuôi gà thịt quy mô nhỏ.

Với gà mái nuôi để đẻ, không nên dùng tư duy “càng lớn thật nhanh càng tốt” cho toàn bộ giai đoạn hậu bị. Khi đàn tiến gần tuổi sinh sản, cách quản lý thức ăn, thể trạng và ánh sáng sẽ chuyển sang một mục tiêu khác.

Vaccine và thuốc: đừng lấy một lịch trên mạng áp nguyên cho mọi đàn

Phòng bệnh cho gà con là việc cần làm, nhưng lịch vaccine cụ thể phụ thuộc nguồn con giống, những vaccine đàn đã được làm ở trại ấp, bệnh lưu hành tại khu vực và loại sản phẩm đang sử dụng.

Vì vậy, điều quan trọng khi nhận gà là hỏi rõ người bán hoặc cơ sở giống về lịch đã thực hiện, giữ lại thông tin đó và trao đổi với thú y địa phương để nối lịch cho đúng. Không nên tự cho kháng sinh định kỳ chỉ vì một bài trên mạng ghi như vậy.

Nền chuồng ướt là lỗi nhỏ nhưng kéo theo rất nhiều việc khó

Gà con thường tập trung quanh máng nước và vùng sưởi, nên chỉ một máng rò hoặc đặt không cân cũng có thể làm một mảng nền ướt rất nhanh. Nếu chỉ phủ thêm chất độn lên trên, phần ẩm bên dưới vẫn còn.

Mỗi lần kiểm tra đàn nên nhìn cả máng và nền xung quanh. Nền khô không có nghĩa là không cần vệ sinh; nó có nghĩa là mình phải xử lý sớm điểm ẩm, chất độn bẩn và nguyên nhân làm nước tràn.

Đừng để quây úm trở nên quá chật khi gà lớn

Gà mới về chiếm rất ít chỗ nên quây ban đầu có thể trông rộng. Nhưng chỉ vài tuần sau, đàn cần thêm diện tích, máng lớn hơn và khoảng trống để tự điều chỉnh vị trí so với nguồn nhiệt.

Nếu gà chen dày quanh máng, khó đi lại hoặc thường xuyên giẫm lên nhau, việc cần làm có thể là mở rộng không gian chứ không phải thay thêm một loại cám.

Những lỗi người mới dễ gặp khi nuôi gà con

• Chỉ nhìn nhiệt kế mà không nhìn đàn, nên quây có thể đúng số nhưng gà vẫn đang lạnh, nóng hoặc bị gió lùa.
• Đo nhiệt quá cao so với tầm gà, khiến số đọc không phản ánh vùng con vật đang sống.
• Để cả quây nóng như nhau, gà không có vùng mát để tự điều chỉnh.
• Dùng nền trơn hoặc để nền ẩm kéo dài.
• Đặt máng nước quá sâu hoặc quá dễ đổ, làm gà ướt và chất độn nhanh hỏng.
• Dùng cám gà đẻ cho gà con vì tiện, dù hai giai đoạn cần khẩu phần khác nhau.
• Đổi thức ăn, thuốc và vitamin cùng lúc khi thấy đàn có vấn đề, khiến rất khó biết yếu tố nào thực sự tác động.
• Cho ra ngoài quá sớm theo một mốc tuổi cứng mà bỏ qua thời tiết và mức mọc lông của đàn.
• Không hỏi lịch vaccine từ nơi bán giống, đến lúc cần làm tiếp lại không biết đàn đã được dùng gì trước đó.