Thức ăn cho gà đẻ: khẩu phần và cách bổ sung trong thực tế

Ăn đủ quan trọng hơn ăn nhiều thứ

Với gà đang đẻ, thức ăn nên có một phần nền ổn định và đủ chất trước, rồi mới tính chuyện bổ sung thóc, rau, sâu hay nguồn canxi. Ở mô hình nhỏ, lỗi dễ gặp là thấy gà thích món nào thì cho món đó nhiều hơn, trong khi chính phần thức ăn nền mới quyết định đàn có nhận đủ dinh dưỡng cho cơ thể và quá trình tạo trứng hay không.

Thức ăn cho gà đẻ nên bắt đầu từ cám gà đẻ hoàn chỉnh

Cám dành cho gà đẻ được phối để đáp ứng cùng lúc nhiều nhu cầu: năng lượng, đạm, vitamin, khoáng và lượng canxi cao hơn so với thức ăn dành cho gà con hoặc gà hậu bị. Vì vậy, với người nuôi quy mô gia đình không tự phối khẩu phần theo công thức chuyên môn, dùng một loại cám gà đẻ phù hợp làm nền thường đơn giản và dễ kiểm soát hơn.

Điều quan trọng là đọc đúng nhãn thức ăn. Cám cho gà thịt, cám tăng trưởng hay thức ăn hỗn hợp dùng chung không phải lúc nào cũng có tỷ lệ dưỡng chất phù hợp với gà đang tạo trứng. Khi đàn đã bắt đầu vào đẻ, thức ăn nền cũng nên chuyển sang đúng giai đoạn đó.

Vì sao không nên cho quá nhiều thóc, ngô hay đồ ăn phụ?

Gà rất thích bới thóc, hạt và nhiều loại thức ăn phụ. Nhưng “gà thích ăn” không đồng nghĩa món đó có thể thay cám gà đẻ. Khi lượng ngũ cốc hoặc đồ bổ sung tăng quá nhiều, gà sẽ ăn ít cám hoàn chỉnh hơn; lúc đó khẩu phần tổng thể dễ bị lệch so với thứ mà nhà sản xuất cám đã cân đối sẵn.

Với đàn nuôi nhỏ, cách dễ làm là cho gà ăn phần nền trước, rồi mới dùng một lượng nhỏ thóc hoặc thức ăn bổ sung để tạo hoạt động bới tìm, thay đổi khẩu vị hay tận dụng nguồn sẵn có. Không cần cố phối thật nhiều thứ chỉ vì nghĩ càng đa dạng càng tốt.

Canxi quan trọng, nhưng không phải cứ thêm thật nhiều là tốt

Vỏ trứng cần canxi, vì vậy đây là chất người nuôi gà đẻ thường nghĩ đến đầu tiên khi thấy vỏ mỏng hoặc trứng dễ vỡ. Tuy nhiên, nếu đang dùng cám gà đẻ hoàn chỉnh thì bản thân khẩu phần đã có canxi. Trước khi trộn thêm một lượng lớn bột đá, vỏ sò hay nguyên liệu khác vào cám, nên xem lại loại thức ăn đang dùng, lượng gà thực sự ăn và chất lượng vỏ trứng của đàn.

Với đàn cần thêm nguồn canxi, cách dễ kiểm soát hơn là để một nguồn phù hợp ở máng riêng để gà tự sử dụng theo nhu cầu, thay vì liên tục trộn thêm vào toàn bộ phần cám. Nếu tận dụng vỏ trứng, nên làm khô và nghiền thật vụn, không đưa nguyên mảnh vỏ còn nhận ra hình dạng quả trứng trở lại chuồng.

Thóc, rau và sâu nên đứng ở vị trí nào trong khẩu phần?

Ở vườn nhỏ, những món này có giá trị riêng vì dễ tận dụng và gà cũng rất thích. Nhưng chúng hợp nhất khi đứng sau khẩu phần nền.

Thóc và các loại hạt

Có thể cho một lượng vừa phải để gà bới tìm và vận động. Nếu đàn ăn thóc rất nhiều rồi giảm rõ lượng cám gà đẻ, đó là lúc nên giảm phần thóc chứ không phải tiếp tục tăng.

Rau xanh và phụ phẩm vườn

Rau có thể giúp đàn có thêm hoạt động mổ, bới và tận dụng một phần phụ phẩm trong vườn. Tuy nhiên, rau nhiều nước và chất xơ không thể thay thế thức ăn hoàn chỉnh. Chỉ dùng những loại nguyên liệu còn tốt, sạch và biết chắc phù hợp cho gà; phần hư, mốc hoặc ôi thiu thì không nên tận dụng theo kiểu “gà ăn được hết”.

Sâu canxi

Cô Ba Bi Farm có dùng một ít sâu canxi làm phần bổ sung cho đàn gà. Farm coi đây là món bổ sung chứ không phải thức ăn nền. Cách này giúp mình dễ kiểm soát hơn: cám gà đẻ vẫn là phần chính, còn sâu chỉ thêm vào một lượng nhỏ thay vì để đàn ăn tự do đến mức bỏ cám.

Nước uống là một phần của “khẩu phần” mà người nuôi rất dễ quên

Gà đang đẻ cần được tiếp cận nước sạch liên tục. Khi thiếu nước, gà giảm ăn và quá trình đẻ cũng có thể bị ảnh hưởng. Vì vậy, trước khi đổi cám hoặc mua thêm hàng loạt loại bổ sung, hãy kiểm tra một việc rất cơ bản: máng nước có đủ, sạch và gà có dễ tiếp cận hay không.

Trong chuồng nhỏ, máng nước cũng nên đặt ở vị trí hạn chế bị bới chất độn, phân hay thức ăn rơi vào. Nước nhìn còn đầy nhưng bẩn thì vẫn là một vấn đề.

Một cách đơn giản để xây khẩu phần cho đàn gà đẻ nhỏ

1. Khóa thức ăn nền: chọn cám đúng cho gà đang đẻ và duy trì tương đối ổn định.
2. Đảm bảo nước trước: nước sạch phải luôn có sẵn, nhất là những ngày nóng hoặc đàn ăn cám khô nhiều.
3. Bổ sung có mục đích: thóc, rau, sâu hoặc nguồn canxi chỉ thêm khi biết mình đang thêm để làm gì.
4. Quan sát đàn: nhìn lượng cám ăn, thể trạng, chất lượng vỏ trứng và xu hướng đẻ qua nhiều ngày thay vì phản ứng sau một quả trứng xấu.

Những lỗi dễ gặp khi cho gà đẻ ăn

• Cho quá nhiều thóc hoặc ngô vì thấy gà ăn rất khỏe, rồi phần cám gà đẻ bị giảm xuống.
• Thêm nhiều loại khoáng cùng lúc mà không biết khẩu phần nền đã có gì.
• Đổi cám liên tục mỗi khi đàn có vài ngày đẻ ít, trong khi nguyên nhân có thể không nằm ở thức ăn.
• Để cám ẩm, mốc hoặc có mùi lạ nhưng vẫn tiếc và tiếp tục cho ăn.
• Chú ý thức ăn nhưng quên nước uống, nhất là khi máng nước nhỏ hoặc nhanh bẩn.
• Dùng đồ bổ sung để “ép đẻ” thay vì nhìn tổng thể tuổi đàn, ánh sáng, chuồng, sức khỏe và giai đoạn vào đẻ.